Popfiguren » Blog » Informatie » Geschiedenis van actiefiguren

Geschiedenis van actiefiguren

Beweegbare figuren werden 200 jaar voor de huidige jaartelling al gemaakt van klei en hout in het oude Griekenland en Rome. Verschillende poppen dateren uit de vroegmoderne tijd, waaronder de paspop en de Japanse ichimatsu pop. De moderne pop met kogelgewricht werd voor het eerst gemaakt in West-Europa aan het einde van de 19e eeuw. Vanaf het einde van de 19e eeuw tot het begin van de 20e eeuw maakten Franse en Duitse fabrikanten bisque poppen met geregen lichamen die waren gearticuleerd met kogelgewrichten en gemaakt van pulp, zaagsel, lijm en soortgelijke materialen. Deze poppen waren tussen de 15 en 100 centimeter groot en zijn nu antiek voor verzamelaars. Dit is de geschiedenis van actiefiguren.

Naast de beweegbare pop is een andere belangrijke voorloper van de actiefiguur de speelgoedsoldaat. Militaire figuren zijn gevonden in oude Egyptische graven en zijn in veel culturen en tijdperken verschenen. In de jaren 1730 werden al tinnen soldaatjes gemaakt in Duitsland door het metaal tussen twee stukken leisteen te gieten. Naarmate de industrie en de vraag vorderden, namen ook de productiemethoden toe, waarbij hol gieten voor het eerst werd gedaan in de jaren 1890 en polyethyleenfiguren gebruikelijk werden in de jaren 1950. De speelgoedsoldaatjesmarkt is dankzij zijn geschiedenis en massaproductiemethoden de basis geworden voor actiefiguren met een militair thema.

1960 – 1970

De term actiefiguur is ontstaan in 1964 ter promotie van de G.I. Joe figuren door het speelgoedbedrijf Hasbro. Het G.I. Joe speelgoed was bedoeld voor jongens en poppen werden meestal geassocieerd met speelgoed voor meisjes. Dit is de voornaamste reden dat Hasbro de term actiefiguur heeft verzonnen om onderscheid te maken tussen poppen voor jongens en poppen voor meisjes, en zo de figuren aantrekkelijker te maken voor de doelgroep.

Een soortgelijk speelgoed genaamd Johnny Hero werd in 1965 door Rosko Industries geïntroduceerd, maar stond bekend als een pop voor jongens omdat de term actiefiguur op dat moment nog niet veel werd gebruikt. G.I. Joe was een pop van 28 centimeter met een militair thema, voorgesteld door Stan Weston, de man van marketing- en speelgoedideeën. G.I. Joe had verschillende uniformen voor verschillende doeleinden.

Omdat dit soort speelgoed potentie had voor wereldwijde populariteit heeft Hasbro ook licenties gegeven aan bedrijven in andere markten. Deze verschillende licentiehouders hadden een combinatie van uniformen en accessoires die meestal identiek waren aan die door Hasbro voor de Amerikaanse markt werden gemaakt, samen met enkele sets die uniek waren voor de lokale markt. De Japanners hadden minstens twee voorbeelden waarbij een Hasbro-licentiehouder ook sublicenties verleende voor gerelateerde producten. Zo heeft Palitoy in het Verenigd Koninkrijk een sublicentie verleend aan Tsukuda, een bedrijf in Japan, om Palitoy’s Action Man accessoires te produceren en te verkopen op de Japanse markt. Takara heeft ook een sublicentie verleend aan Medicom voor de productie van actiefiguren.

Takara, nog steeds onder licentie van Hasbro om G.I. Joe figuren te produceren in Japan, vervaardigde ook een actiefiguur met de gelicentieerde GI Joe-torso voor Henshin Cyborg-1. Met behulp van transparant plastic kon je de ingewanden van de cyborg zien, met daarop een chromen hoofd en cyborg voeten. Tijdens de olievoorzieningscrisis van de jaren zeventig worstelde Takara, net als veel andere fabrikanten van actiefiguren, met de kosten die gepaard gingen met het maken van de grote 11½ inch (=29 cm) figuren. Dus werd een kleinere versie van het cyborg speelgoed ontwikkeld van 3¾ inch (=9,5 cm) hoog, dat voor het eerst werd verkocht in 1974 als Microman. De Microman-lijn was ook nieuw in het gebruik van verwisselbare onderdelen. Dit legde de basis voor zowel het kleinere actiefiguur als het transformerende robotspeelgoed. Takara begon met het produceren van personages in de Microman-lijn met steeds meer robotachtige functies, waaronder Robotman, een 12 inch-robot met ruimte voor een Microman-piloot, en een Mini-Robotman van 3¾ inch. Dit speelgoed bevatte ook verwisselbare onderdelen, waarbij de nadruk werd gelegd op de transformatie en combinatie van de personages.

In 1971 begon Mego met het licentiëren en maken van Amerikaanse Marvel- en DC Comics superheldenfiguren, die zeer succesvol verkocht werden en tegenwoordig door veel volwassenen als zeer verzamelbaar worden beschouwd. Ze brachten uiteindelijk de Microman-speelgoedlijn naar de Verenigde Staten als de Micronauts, maar Mego verloor uiteindelijk de controle over de markt nadat hij in 1976 de licentie om Star Wars-speelgoed te produceren aan Kenner had verloren. Het wijdverbreide succes van de 3¾ inch Star Wars speelgoedlijn maakte de nieuwere, kleinere figuur met vaste kleding tot de industriestandaard. In plaats van een enkel personage met outfits die voor verschillende toepassingen veranderden, bevatten speelgoedlijnen teams van personages met speciale functies. Geleid door verkopen met Star Wars thema, werden verzamelfiguren al snel een secundaire business van miljoenen dollars voor filmstudio’s. Van 1972 tot 1986 was er ook nog een beroemde lijn van Big Jim actiefiguren, geproduceerd door Mattel.

1980 – 1990

De jaren tachtig brachten allerlei populaire actiefiguurlijnen voort, waarvan vele gebaseerd waren op tekenfilmseries, die een van de grootste marketingtools voor speelgoedbedrijven waren. Enkele van de meest succesvolle die tot stand kwamen, waren Masters of the Universe, G.I. Joe, Thundercats, The Real Ghostbusters en Super Powers Collection, om er maar een paar te noemen. In het begin van het decennium werd Takara aangemoedigd om de Microman-lijn opnieuw uit te brengen als de Micro Robots, door de populariteit van Japanse robot-anime als Gundam. Zo veranderde het cyborg-actiefiguurconcept naar het concept van de levende robot. Dit leidde tot de Micro Change-speelgoedlijn: objecten die kunnen transformeren in robots. In 1984 gaf Hasbro een licentie voor Micro Change en een andere Takara-lijn, de Diaclone-transformerende auto’s. Deze twee lijnen werden vervolgens gecombineerd tot de Transformers.

Toen de jaren ’80 ten einde liepen, kwamen er steeds meer verzamelaars aan de oppervlakte, die het speelgoed opkochten om in hun originele verpakking te bewaren als display en investering. Dit leidde tot een overstroming van de speelgoedmarkt voor actiefiguren. Een van de meest populaire actiefiguurlijnen van de late jaren ’80 en vroege jaren ’90 waren de Teenage Mutant Ninja Turtles actiefiguren. Deze werden in zulke grote hoeveelheden geproduceerd dat de waarde voor de meeste figuren nooit hoger zou zijn dan een paar euro. Halverwege de jaren negentig was er een nieuwe reeks Star Wars figuren opgedoken en de schappen van speelgoedwinkels stonden vol met Spawn figuren, wat aantoonde dat actiefiguren niet alleen meer voor kinderen waren. Vanaf 1997 zou het tijdschrift ToyFare een populaire lectuur worden voor volwassen verzamelaars door het verstrekken van nieuws en het omarmen van nostalgie met een komische draai. En met de toenemende populariteit van internet, zouden websites zoals Toy News International informatie bieden over de aankomende verzamelfiguren en merchandise.

Het was gedurende deze tijd dat populaire personages steeds meer gespecialiseerde kostuum- en variantfiguren kregen. Batman werd hier al snel het meest berucht om door onder andere de Arctic Batman, Piranha Blade Batman en Neon Armor Batman. In plaats van individuele karakters zouden deze varianten het grootste deel van veel actiefiguurlijnen vormen en vaak gebruik maken van de oude figuur- en accessoirevormen. Glow-in-the-dark figuren en accessoires werden begin jaren ’90 ook populair met lijnen als Toxic Crusaders en Swamp Thing.

Een onderzoek uit 1999 wees uit dat de figuren in de loop van de tijd veel gespierder zijn geworden, met veel hedendaagse figuren die de gespierdheid van zelfs de grootste menselijke bodybuilders ver overtreffen, waardoor dit zou bijdragen aan stoornissen in het lichaamsbeeld.

Vanaf 2000

De verzamelmarkt van actiefiguren voor volwassenen breidde zich uit met bedrijven als McFarlane Toys, Palisades en NECA. Deze bedrijven hebben van talloze filmpersonages, muzikanten en atleten de allereerste zeer gedetailleerde figuren uitgebracht. De Cinema of Fear actiefiguren werden verkocht samen met pluche poppen, diorama’s en speelgoed in beperkte oplage op basis van de horrorfranchise van New Line Cinema. Dit soort actiefiguren zijn vooral bedoeld ter display in vitrines in plaats van speelgoed. Op kinderen gerichte lijnen, zoals de Masters of the Universe-revival en Justice League Unlimited, roepen echter ook nog steeds volwassen verzamelaars op. Stripboekenfirma’s kunnen ook figuren van hun personages laten produceren, ongeacht of ze in films of tekenfilms zijn verschenen. Voorbeelden van bedrijven die bijna uitsluitend stripfiguren en merchandise produceren, zijn Toy Biz en DC Direct.

Op volwassenen gerichte figuurlijnen zijn vaak exclusief voor specifieke winkelketens in plaats van massadetailhandel. Populaire lijnen zijn vaak exclusief verkrijgbaar via mailings en stripconventies, wat hun waarde aanzienlijk verhoogt. Marketingtrucs als het verpakken van figuren met fouten of andere eigenaardigheden zijn ook gebruikt door speelgoedbedrijven om de belangstelling van verzamelaars te vergroten.

Plaats een reactie